یاسمن با نام علمی Syringa vulgaris از خانواده Oleaceae (زیتون) جز گیاهان معطر می باشد و در صنعت عطرسازی و دارو سازی از آن استفاده می شود. همچنین از این گونه در طب سنتی نیز استفاده های فراوانی می شود. یاس بنفش در آب و هوای سرد زمستانی بهترین عملکرد را دارد زیرا به دوره طولانی سرمای زمستانی برای بالغ شدن جوانه ها نیاز دارد. سرمازدگی دیررس گاهی جوانه ها را از بین می برد، بنابراین بهتر است در یک مکان محافظت شده قرار گیرد.
گیاه شناسی:
فرم برگ های این گل به شکل ساده، بیضی، قلبی و با طیف رنگی سبز روشن و متمایل به رنگ زرد است. میوه های آن به شکل کپسول و با رنگ قهوه ای می باشد. گل های زیبای آن بسیار معطر، مخروطی و با رنگ های بنفش و گاهی سفید رنگ که در اواخر فصل بهار و در شروع فصل تابستان شکوفا خواهند شد.
شرایط محیطی مطلوب این گیاه:
خاک:
نسبت به انواع مختلف خاک مقاوم است اما در خاک هایی که بیش از حد اسیدی و یا دارای زهکش ضعیف هستند خوب عمل نمی کند.
نور:
حداقل به صورت روزانه 6 تا 8 ساعت نور نیاز دارد. نور کم سبب فاصله برگ ها از هم، افزایش قد ساقه های گیاه، کمرنگ شدن برگ ها، گل های کم و با فاصله از هم خواهد شد.
دما:
این گیاه در برابر کاهش دما و هوای سرد فصل زمستان تحمل و مقاومت خوبی نشان می دهد. گاهی سرما باعث آسیب به برگ ها ی آن می شود، اما باعث مرگ گیاه نخواهد شد.
آبیاری:
این گیاه به آبیاری متوسط نیاز دارد اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری تقریبا خشک شود و سپس گیاه را آبیاری کنید. در گیاهان جوان آبیاری بیشتری مورد نیاز است. اما گیاهان بالغ در برابر خشکی خاک مقاوم دارند و مدت زمان طولانیتری این مسئله را نسبت به گیاهان جوان تحمل میکنند از طرفی آبیاری بیش از حد و خیس بودن همیشگی خاک نه تنها کمکی به رشد گیاه نمیکند بلکه میتواند منجر به کاهش گلدهی و همچنین خشکی و پوسیدگی ریشهها شود.
روش های تکثیر:
بذر:بذرها را پس از 24 ساع خیساندن در ژرمیناتور با دمای 20 الی 30 درجه قرار داده و سپس 16 ساعت در نور سفید و ۸ ساعت تاریکی به مدت ۷ روز وادار به جوانه زنی می کنند.
قلمه: تکثیر یاسمن از طریق تهیه قلمه چوب نرم در تابستان امکانپذیر است.
پیوند زدن روی پایه بذری
از کشت بافت این گیاه برای تجاری سازی آن استفاده می شود.
آفات و بیماری ها:
کرم سفید ریشه :
این حشره در اکثر مناطق ایران وجود دارد و از ریشه این گیاه تغذیه می کند و سرانجام سبب خشک شدن گیاه می شود بنابراین مبارزه با این آفت از اهمیت بالایی برخوردار است. از روش های مبارزه شخم زمستانی و جمع آوری لارو ها در اسفند ماه، ریختن شن در اطرلف ریشه ی درخت و استفاده از قارچ های تریکودرما در مبارزه بیولوژیکی با این آفت می باشد. در مبارزه شیمیایی محلول سم را به صورت ابمال استفاده کرده و سه تا پنج روز بعد یک آبیاری بسیار سبک انجام میشود تا سم به صورت یک نواخت تر در اعماق زمین پخش شود. باید توجه کرد که محلول سمی باید 10 الی 15 سانتیمتر داخل خاک نفوذ کند، پس بهتر است زمین الوده قبل از سمپاشی بخوبی ضد عفونی شود تا سم به خوبی به اعماق خاک نفوذ کند. برای ضد عفونی کردن خاک اطراف درخت را به شعاع نیم متر تا یک متر کنار میزنند و ایجاد تشنگی میکنند سپس ریشه های اصلی را با سم لیندین یا دیازینون به خوبی خیس میکنند و بعد خاک ها را بر میگردانند. هدف اصلی از سم پاشی شیمیایی از بین بردن لارو ها می باشد . آفات دیگر شامل معدنچی برگ، تریپس و کاترپیلار است.
سفیدک پودری:
سفیدک پودری می تواند به طور جدی ظاهر شاخ و برگ را در تابستان تحت تأثیر قرار دهد اما آسیب دائمی کمی به درختچه وارد می کند.
مصارف دارویی:
دم کرده گل آذین به صورت داخلی برای درمان ناراحتی های گوارشی (نفخ) و به صورت خارجی به عنوان ماساژ برای درمان نقرس و روماتیسم استفاده می شود.
نویسنده:فاطمه رضائی(کارشناس گیاهان زینتی)